U okviru panela „Kako do zelenog regiona – novi OIE projekti i šanse dekarbonizacije“, predsjednik Odbora direktora EPCG Milutin Đukanović poručio je da je energetska tranzicija proces koji se više ne dovodi u pitanje, već predstavlja obavezu i realnost koja zahtijeva brzu i odlučnu realizaciju.
„Energetska tranzicija je već definisana i sada je ključno pitanje kako je sprovesti u praksi, jer od nje nema odstupanja“, istakao je Đukanović, naglašavajući da kompanije moraju imati jasnu viziju i operativne planove.
On je naveo da se razvoj EPCG zasniva na konceptu proizvodnje energije na mjestu potrošnje, korišćenju postojeće infrastrukture i ubrzanom razvoju baterijskih sistema kao ključnih elemenata savremenog energetskog sistema. Posebno je istakao da je već instalirano više od 100 MW solarnih kapaciteta kod gotovo 10.000 korisnika, uz paralelni razvoj vjetro i hidro projekata.
„Bez jasnog plana i fokusa, gubi se tempo u energetici koja se danas mijenja brže nego ikada“, poručio je Đukanović.
On je dodao da EPCG samostalno razvija projekte ukupne snage veće od 600 MW do kraja 2027. godine, dok se kroz strateška partnerstva planira dodatni investicioni ciklus koji prelazi 2 GW novih kapaciteta.
U tom kontekstu, posebno je naglasio značaj brzine realizacije projekata, ističući da su solar, vjetar i baterijski sistemi rješenja koja omogućavaju najbrži odgovor na potrebe sistema, dok hidro i gasni projekti ostaju strateški dugoročni oslonac.
Govoreći o viziji razvoja, Đukanović je ocijenio da Crna Gora ima realne pretpostavke da postane regionalno energetsko čvorište, zahvaljujući postojećoj infrastrukturi, interkonekcijama i planiranim investicijama, uključujući i razvoj velikih potrošačkih sistema poput data centara.
Na panelu „Finansijski izazovi energetske tranzicije“, izvršni direktor EPCG Zdravko Dragaš istakao je da energetska tranzicija istovremeno predstavlja i razvojnu šansu i finansijski izazov koji zahtijeva balans između ulaganja, rizika i održivosti poslovanja.
„Energetska tranzicija je i obaveza i prilika, ali samo ako se vodi realnim finansijskim okvirima“, naglasio je Dragaš.
On je ukazao da više od 66% proizvodnje električne energije u Crnoj Gori dolazi iz obnovljivih izvora, što predstavlja snažnu osnovu za dalji razvoj sektora i dodatno unapređenje energetskog miksa.
Dragaš je podsjetio da je EPCG u prethodnom periodu ubrzala razvoj kroz modele prosumera i distribuisane proizvodnje, uz paralelnu realizaciju velikih investicija poput vjetroparka „Gvozd“, koji ulazi u završnu fazu realizacije.
On je posebno naglasio da su strateška partnerstva ključna za realizaciju kapitalno zahtjevnih projekata, jer omogućavaju pristup finansijama, ali i prenos znanja i tehnologija, uz podjelu rizika između partnera i investitora.
„Saradnja je ključ uspjeha energetske tranzicije, jer nijedan sistem ne može sam da iznese ovako veliki investicioni ciklus“, rekao je Dragaš.
U svom izlaganju, Dragaš je ukazao i na izazove dugoročne isplativosti projekata, navodeći da period realizacije, administrativne procedure i tržišne promjene značajno utiču na investicioni rizik. Posebno je istakao razliku između privatnih i državnih kompanija, gdje privatni investitori koriste PPA ugovore za stabilnost prihoda, dok su državna preduzeća više izložena tržišnim kretanjima.
Kako je naveo, iako je EPCG kroz G2G i međunarodna partnerstva otvorila prostor za velike investicije, uključujući projekte u saradnji sa partnerima iz Ujedinjenih Arapskih Emirata, ključni izazov ostaje efikasno upravljanje realizacijom i finansijskom održivošću projekata.
U tom kontekstu, Dragaš je istakao da su raniji stavovi o ograničenoj perspektivi solarne energije prevaziđeni, te da današnji tehnološki i tržišni uslovi pokazuju da su obnovljivi izvori, posebno solar i vjetar, postali dominantan pravac razvoja.
Na ovom savjetovanju, pored četiri panela, održava se i nekoliko paralelnih sesija, dva okrugla stola te više predavanja po pozivu posvećenih aktuelnom trenutku i izazovima u energetskom sektoru regiona Zapadnog Balkana.
EPCG je dobila zahvalnicu u ime dobre saradnje sa Savezom energetičara, a zaključeno je da energetska tranzicija zahtijeva koordinisan pristup, ubrzanu realizaciju projekata i snažnu saradnju na nacionalnom i regionalnom nivou. EPCG ostaje posvećena razvoju održivog energetskog sistema, uz strateški cilj da Crna Gora postane prepoznatljiv regionalni energetski centar i pouzdan partner u procesu zelene tranzicije.
