Istovremeno, Crna Gora je na grafikonu poskupljenja hrane sedma među 35 evropskih država, pri čemu i Srbija ima isti prikazani rast cijena od 48%. To znači da je rast minimalne zarade nadmašio snažno poskupljenje namirnica, ali ne i da je hrana u Crnoj Gori jeftina ili da su domaćinstva rasterećena ostalih životnih troškova.
Analiza Euronews Businessa poredi promjenu bruto minimalne zarade sa promjenom cijena hrane i bezalkoholnih pića. Ne pokazuje koliko zaposlenima ostaje za kupovinu nakon poreza, kirije, računa i drugih izdataka, niti mjeri ukupni životni standard.
Hrana i bezalkoholna pića u Evropskoj uniji poskupjeli su u prosjeku 34 odsto za pet godina. U Crnoj Gori rast je iznosio 48 odsto, odnosno 14 procentnih poena više od prosjeka EU.
Ispred Crne Gore na prikazanom grafikonu nalaze se Turska, Mađarska, Bugarska, Rumunija, Estonija i Litvanija. Turska izrazito odskače, sa kumulativnim rastom cijena od čak 752 odsto.
Među članicama EU najveće poskupljenje zabilježeno je u Mađarskoj, 57 odsto, zatim Bugarskoj, 54 odsto, i Rumuniji, 53 odsto. Na drugom kraju evropske liste je Švajcarska, u kojoj su cijene porasle svega 5 odsto.
Poskupljenje od 48 odsto praktično znači da bi ista količina hrane i bezalkoholnih pića koja je u avgustu 2021. koštala 100 eura, pet godina kasnije koštala približno 148 eura, posmatrano kroz prosječno kretanje cijena iz ove analize.
Crna Gora je istovremeno treća među 26 posmatranih država po procentualnom rastu bruto minimalne zarade.
Ispred nje su Turska, sa povećanjem od 823 odsto, i Srbija, sa rastom od 103 odsto. U Crnoj Gori povećanje je iznosilo 102 odsto, u Mađarskoj 93 odsto, Rumuniji 88 odsto, Bugarskoj 87 odsto, a Hrvatskoj 86 odsto.
Poređenje se odnosi na promjene zarada izražene u domaćim valutama, pa ne predstavlja rangiranje prema visini minimalca u eurima.
Među velikim evropskim ekonomijama, bruto minimalna zarada u Njemačkoj porasla je 46 odsto, u Španiji 29 odsto, a u Francuskoj 20 odsto.
Kada se rast zarada uporedi sa rastom cijena hrane, Crna Gora i Srbija imaju najveće povećanje kupovne moći minimalca u obuhvaćenoj grupi — po 37 odsto, prema zaokruženim vrijednostima prikazanim na grafikonu.
To, prema ilustraciji Euronewsa, znači da bi zaposleni čija je bruto minimalna zarada 2021. omogućavala kupovinu 100 jednakih korpi hrane, u avgustu 2026. mogao da kupi približno 137 takvih korpi.
Iza njih su Hrvatska sa rastom od 30 odsto i Albanija sa 27 odsto, dok su Rumunija i Mađarska zabilježile po 23 odsto.
U tri od 26 posmatranih zemalja minimalne zarade nijesu pratile poskupljenje hrane. Najveći pad kupovne moći zabilježen je na Malti, 6 odsto, zatim u Španiji, 5 odsto, i Francuskoj, 4 odsto.
Za pravilno čitanje rezultata važno je da se procenti rasta zarada i cijena ne oduzimaju jednostavno. Kupovna moć dobija se poređenjem njihovog odnosa na početku i na kraju perioda. To se najbolje vidi na primjeru Turske: minimalna zarada porasla je 823%, a hrana poskupjela 752%. Iako je razlika 71 procentni poen, kupovna moć za hranu povećana je svega 8%.
Za Crnu Goru glavni nalaz je da je rast bruto minimalca nadmašio rast cijena hrane, uprkos jednom od većih poskupljenja u Evropi. Ipak, ovo poređenje ne govori da zaposleni u Crnoj Gori mogu kupiti više hrane od radnika u bogatijim državama: mjeri poboljšanje u odnosu na sopstvenu polaznu poziciju iz 2021, a ne apsolutnu kupovnu moć između zemalja.
Rezultat se takođe ne može prenijeti na sve zaposlene i penzionere, čija primanja nijesu nužno rasla istim tempom kao minimalna zarada.
