"Kompanije koje njima upravljaju i države regiona ne pridržavaju se zakona i propisa o emisijama štetnih gasova, pa to dovodi do sporova kao što su prekršajni postupci u okviru Energetske zajednice. Isto važi za ostala velika ložišta – to su postrojenja koja troše najviše energije. U industrijskoj djelatnosti ona su najodgovornija za zagađivanje vazduha pored proizvodnje struje. Sumpor-dioksid, teški metali i druge materije ugrožavaju zdravlje stanovnika Zapadnog Balkana, ali putuju i mnogo dalje", navodi se u saopštenju "Ozona".
Kako navode, od 3.906 preuranjenih smrtnih slučajeva iz 2016. pripisanih uticaju termoelektrana u regionu, 2.013 je zabiljeleženo u Evropskoj uniji, 1.239 u samom regionu, a ostatak u drugim zemljama..
Iz "Ozona" pojašnjavaju da se učesnice i učesnici kampanje "Ujedinjeni Balkan za čist vazduh" zalažu se da se sprovede što brže gašenje termoelektrana na ugalj i da se zagađenje porijeklom iz teške industrije hitno svede u propisne okvire.
Ističu da je potrebno i građane uključiti kada se odlučuje o ekološkim i drugim dozvolama za proizvodna postrojenja.
Bez ikakvog uključivanja javnosti o raspodjeli našeg novca, države regiona su, dodaju, 2019. isplatile 72,7 miliona eura direktnih subvencija proizvođačima struje iz uglja i garantovale za zajmove vrijedne 2,15 milijardi eura.
"Osim industrije, ugalj se troši i u domaćinstvima, pa čak i u toplanama. Prestankom upotrebe tog fosilnog goriva nestao bi glavni pojedinačni izvor zagađenja vazduha na Zapadnom Balkanu. EU ga napušta i podstiče upotrebu čistih tehnologija u industriji da bi do 2050. dovela neto emisije ugljen-dioksida na nulu i tako doprinijela ublažavanju globalnog zagrijevanja. U sprovođenju tog zadatka, sve je manje tolerancije prema cjelokupnoj zagađujućoj industriji i ona neće moći da opstane", kazali su iz "Ozona".
Države regiona su napominju prihvatile ove ciljeve kada su u novembru 2020. potpisale Sofijsku deklaraciju.
"Ona otvara put ka bespovratnim sredstvima i finansijskoj podršci iz Zelene agende za Zapadni Balkan. Termoelektrane na ugalj i prljava tehnologija nam ugrožavaju opstanak i s njima nećemo moći da učinimo vazduh čistim niti da ostvarimo ugljeničnu neutralnost", kaže se u saopštenju "Ozona".
Oni predlažu da umjesto u izgradnju i obnovu termoelektrana, novac iz budžeta može da se usmjeri u socijalne programe i prekvalifikaciju radnika te podizanje solarnih elektrana na mestu ugljenokopa koje bi zamjenile elektroenergetske kapacitete što se gase.
"Neka transformacija industrije bude najzelenija na kontinentu. Da zajedno ugasimo ugalj i upalimo sunce, priključi se solidarnoj borbi građana Zapadnog Balkana, budi dio kampanje “Ujedinjeni Balkan za čist vazduh”", zaključuju u Ekološkom pokretu "Ozon".
