Kako su saopštili, sistem pokriva cijelu Crnu Goru i obuhvata web sajtove, oglasne platforme i profile na društvenim mrežama, te poziva neregistrovane zanatlije da se usklade sa zakonom nudeći im besplatnu podršku, dok registrovani majstori prvi put dobijaju konkretnu zaštitu od nelegitimne konkurencije.
U prvoj fazi u fokusu su usluge frizera, kozmetičara, berbera, šminkera i vizažistista, grupacije sa najviše nelegalnih ponuda, prema navodima Zanatske komore.
Oni su objasnili kako Detektor legalnosti funkcioniše.
“Detektor legalnosti raspolaže bazom ključnih fraza raspoređenih u 21 kategoriju navedenih zanata. Svaki pronađeni oglas, sajt ili profil upoređuje se sa dvije zvanične evidencije: Registrom zanatlija koji vodi Zanatska komora i Centralnim registrom privrednih subjekata (CRPS). Rezultat upoređivanja je precizan pravni status. Ko je upisan u Registar zanatlija, sistem ga prepoznaje i preskače. Ko je pokrenuo proceduru upisa, takođe je zaštićen – Detektor preskače sve koji su u postupku registracije. Obavještenje dobijaju samo dvije grupe: lica koja nisu ni u jednoj evidenciji i registrovani privredni subjekti koji nisu prijavili zanat. Pri tome, nijedan dopis ne odlazi automatski. Svako obavještenje prolazi tri koraka: sistem ga pripremi, ovlašćeno lice Komore ga pregleda i tek nakon ručnog odobrenja šalje se službeno obavještenje. Mašina pronalazi, čovjek odlučuje – to je princip na kojem je izgrađen cijeli sistem”, navodi se u saopštenju.
Kako su istakli u Zanatskoj komori, od prve faze očekuju rast broja registrovanih privrednih subjekata, ali i aktiviranje domaće radne snage iz sive zone koja se ne usuđuje da egzistenciju zasnuje na legalan način. Najavljuju da će po okončanju prve faze sistem obuhvatati sve zanatske branše.
“Dodatni efekti su zaštita legalnih privrednih subjekata, smanjenje uticaja crnog i sivog tržišta, povoljnije cijene alata i opreme, povećanje potražnje za formalnim kvalifikacijama u tzv. složenim zanatima, ali i pozitivna percepcija politike, privrede i javnosti. Rizici poput moguće inertnosti inspekcija i spore realizacije rješavaće se obimom prijava, javnošću rada i jačanjem pravne države u pristupnom kontekstu EU”, stoji u saopštenju.
Uz automatsku pretragu, Detektor legalnosti će primati i prijave građana. Svako ko primijeti da se zanatska usluga ili proizvod nude bez ikakvih identifikacionih podataka i broja potvrde zanata može to prijaviti anonimno putem obrasca dostupnog onlajn, saopštili su iz Zantske komore.
“Registrovani majstor/ka plaća poreze i doprinose, ispunjava propisane uslove i stoji iza svog rada punim imenom. Njegova/njena konkurencija sve češće stiže sa javnih ali anonimnih profila – bez naziva firme, bez adrese, bez računa. Takva ponuda narušava tržišnu utakmicu i najčešće dolazi do klijenata obaranjem cijena ispod svake ekonomske logike, jer ne nosi nijedan trošak legalnog poslovanja.
Većina onih koji rade neregistrovano previđa jednostavnu činjenicu: oglas je javni dokaz. Ko javno nudi zanatski proizvod ili uslugu za naknadu, javno je i odgovoran za tu ponudu. Zakon o sprječavanju nelegalnog poslovanja izričito zabranjuje obavljanje djelatnosti bez prethodne registracije, a Zakon o zanatstvu zahtijeva i odgovarajuću kvalifikaciju za tzv. složene zanate zbog zaštite potrošača”, saopštili su iz Komore objašnjavajući zašto su pokrenuli ovaj sistem.
