U autorskom tekstu „Veće plate moraju imati održivu osnovu“, Jakić ističe da rast zarada ima poseban značaj za sjeverne opštine, iz kojih stanovništvo godinama odlazi u potrazi za sigurnijim zaposlenjem i boljim životnim uslovima.
Ipak, smatra da prije primjene najavljenog modela treba precizno utvrditi koliko će reforma koštati, ko će snositi njen teret i kakve će posljedice imati po privredu, penzionere i lokalne samouprave.
„Podržavam povećanje zarada. U zemlji u kojoj su troškovi života posljednjih godina snažno porasli, a posebno u sredinama iz kojih mladi odlaze tražeći sigurniji posao i bolju zaradu, svako trajno povećanje primanja ima smisla“, navodi Jakić.
Prema njegovim riječima, najavljene minimalne neto zarade od 1.000, 1.250 i 1.400 eura, u zavisnosti od nivoa obrazovanja potrebnog za radno mjesto, predstavljaju dobru ambiciju, ali zahtijevaju ozbiljnu ekonomsku računicu.
Upozorenje zbog mogućeg udara na opštinske budžete
Jakić podsjeća da je Zajednica opština dostavila Vladi procjenu posljedica Euro modela i predlog kompenzatornih mjera, koje su, kako navodi, podržale sve lokalne samouprave u Crnoj Gori.
Posebno upozorava na mogućnost istovremenog smanjenja prihoda od poreza na dohodak i Egalizacionog fonda, uz povećanje rashoda za zarade u lokalnim upravama, ustanovama i opštinskim preduzećima.
„Za velike sisteme takvi poremećaji mogu značiti korekciju budžeta. Za malu sjevernu opštinu mogu značiti odlaganje puta, vodovoda ili drugog projekta koji ljudi čekaju godinama“, ističe predsjednik Opštine Šavnik.
Naglašava da se u Šavniku trenutno ulaže u infrastrukturu, podršku porodicama, poljoprivredu, socijalnu zaštitu i evropske projekte, te da njihovo finansiranje ne smije biti dovedeno u pitanje.
Veće zarade ne znače mnogo ako ih prati rast cijena
Jakić posebno ukazuje na potrebu očuvanja kupovne moći građana, navodeći da rast primanja gubi smisao ukoliko ga prati poskupljenje hrane, stanovanja i drugih životnih troškova.
U tom kontekstu osvrnuo se na predlog Demokratske partije socijalista, predstavljen kroz program „Plan za sve“, kojim se predviđa zakonska zaštita cijena 100 osnovnih proizvoda.
Prema računici koju je predstavio DPS, potrošačka korpa od približno 60 osnovnih proizvoda, čija je sadašnja vrijednost procijenjena na 322 eura, po predloženom modelu koštala bi oko 217 eura.
Jakić napominje da je riječ o procjeni predlagača čije efekte tek treba provjeriti, ali smatra da je opravdano istovremeno govoriti o povećanju primanja i zaštiti njihove realne vrijednosti.
„Građanina na kraju mjeseca ne zanima statistička visina zarade. Zanima ga koliko mu ostane poslije hrane, računa, kredita, goriva i troškova za djecu“, poručuje Jakić.
Posebna pažnja malim preduzećima i penzionerima
Predsjednik Opštine Šavnik upozorava i da mikro i mala preduzeća, posebno u manje razvijenim sredinama, nemaju iste finansijske mogućnosti kao velike kompanije.
Ukoliko rast zarada ne bude praćen odgovarajućim mjerama podrške, strahuje da bi pojedini poslodavci mogli biti primorani da smanjuju broj zaposlenih ili zatvaraju poslovanje.
Zbog toga podržava otvaranje rasprave o poreskom rasterećenju privrede, uključujući predloge DPS-a o jedinstvenoj stopi poreza na dobit od devet odsto, oslobađanju od poreza dijela dobiti koji se reinvestira i subvencionisanju dijela zarada u realnom sektoru tokom prve godine reforme.
Jakić smatra da ekonomske mjere moraju obuhvatiti i penzionere, podsjećajući na predlog DPS-a da se od 1. januara 2027. godine sve penzije povećaju za 30 odsto.
Ističe da je to posebno važno u sjevernim opštinama, gdje penzija često predstavlja značajan oslonac čitavog domaćinstva.
Vlada da otvori razgovor prije početka reforme
Jakić poziva Vladu da prije primjene Euro modela organizuje razgovore sa predstavnicima privrede, sindikata i svih lokalnih samouprava, kako bi se definisale kompenzacije opštinama, podrška malim preduzećima i mjere zaštite građana od rasta cijena.
„Nemam problem da podržim dobru mjeru Vlade. Veće plate su dobra ambicija. Imam problem sa tim da se reforma ovakvog obima sprovodi bez dovoljno širokih konsultacija i bez unaprijed zatvorenih odgovora o njenim posljedicama“, navodi Jakić.
Podsjeća i na stav DPS-a da je ta partija spremna da podrži Euro model ukoliko Vlada prihvati rješenja kojima bi se zaštitili penzioneri, privreda i građani.
Jakić zaključuje da veće zarade moraju počivati na održivim preduzećima, stabilnim lokalnim budžetima i očuvanoj kupovnoj moći građana.
